ข้อสอบภาคเฉพาะ: นิติวิทยาศาสตร์ นายร้อยตำรวจ สายพิสูจน์หลักฐาน (วิทยาการ)
การตรวจสถานที่เกิดเหตุ วัตถุพยาน ลายนิ้วมือ DNA เคมีวิเคราะห์ พิษวิทยา อาวุธปืนและกระสุน ฟิสิกส์นิติวิทยาศาสตร์ และนิติเวชเบื้องต้น
หัวข้อที่ออกสอบ
ตัวอย่างข้อสอบภาคเฉพาะ: นิติวิทยาศาสตร์ พร้อมเฉลย
ข้อ 1
สถานที่เกิดเหตุและวัตถุพยานเกิดเหตุในทุ่งหญ้าโล่งกว้างหลายไร่ มีเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครจำนวนมากพร้อมช่วยค้นหาปลอกกระสุน รูปแบบการตรวจค้น (search pattern) ใดเหมาะสมที่สุด
- ก. แบบก้นหอย (spiral search) โดยผู้ตรวจคนเดียวเดินวนจากจุดศูนย์กลาง
- ข. แบบเส้นตรงหรือแถบ (line/strip search) ให้ทุกคนเดินเรียงหน้ากระดานไปพร้อมกัน
- ค. แบบแบ่งโซน (zone/quadrant search) แบ่งเป็นห้องหรือส่วนย่อยของรถ
- ง. แบบเลือกจุด (point-to-point) ตรวจเฉพาะวัตถุที่มองเห็นเด่นชัดก่อนแล้วจบการค้น
ดูเฉลย เทคนิคติวเตอร์ และวิธีคิด
คำตอบ: ข. แบบเส้นตรงหรือแถบ (line/strip search) ให้ทุกคนเดินเรียงหน้ากระดานไปพร้อมกัน
เทคนิคติวเตอร์ — เห็นโจทย์แบบนี้ ตอบแบบนี้
เห็น "พื้นที่กว้าง กลางแจ้ง คนเยอะ" → line/strip search · ถ้าต้องการละเอียดซ้ำสองทิศ → grid (double strip) เห็น "ห้องเล็ก/คนเดียว" → spiral · เห็น "บ้านหลายห้อง/รถยนต์" → zone/quadrant
วิธีคิด
จับใจความโจทย์: พื้นที่กลางแจ้งกว้างมาก + คนช่วยค้นหลายคน → ต้องการรูปแบบที่ครอบคลุมพื้นที่ใหญ่ได้เร็วและไม่ตกหล่น แบบเส้นตรง/แถบ (line หรือ strip search) ให้ผู้ค้นยืนเรียงแถวห่างเท่า ๆ กัน แล้วเดินไปทิศเดียวกันพร้อมกัน เหมาะกับพื้นที่โล่งกว้างและมีกำลังคนมาก แบบก้นหอยเหมาะกับพื้นที่เล็กและผู้ค้นคนเดียว ถ้าใช้กับทุ่งหลายไร่จะช้าและหลงแนวง่าย แบบโซนเหมาะกับพื้นที่ที่แบ่งย่อยได้ เช่น บ้านหลายห้องหรือรถยนต์ แบบเลือกจุดเสี่ยงพลาดวัตถุพยานขนาดเล็กที่ไม่เด่น เช่น ปลอกกระสุนในหญ้า
ข้อ 2
สถานที่เกิดเหตุและวัตถุพยานเสื้อของผู้เสียหายเปื้อนคราบเลือดที่ยังเปียกอยู่ วิธีจัดเก็บเพื่อส่งตรวจ DNA ที่ถูกต้องที่สุดคือข้อใด
- ก. ใส่ถุงพลาสติกซิปล็อกทันทีแล้วปิดให้สนิทเพื่อกันการปนเปื้อนจากภายนอก
- ข. นำไปซักน้ำเปล่าเบา ๆ เพื่อแยกคราบเลือดออกมาเก็บในหลอดทดลอง
- ค. พับรวมกับเสื้อผ้าของผู้ต้องสงสัยในถุงเดียวกันเพื่อสะดวกในการเปรียบเทียบ
- ง. ผึ่งให้แห้งในที่ควบคุมการปนเปื้อน แล้วบรรจุในถุงหรือซองกระดาษแยกชิ้น
ดูเฉลย เทคนิคติวเตอร์ และวิธีคิด
คำตอบ: ง. ผึ่งให้แห้งในที่ควบคุมการปนเปื้อน แล้วบรรจุในถุงหรือซองกระดาษแยกชิ้น
เทคนิคติวเตอร์ — เห็นโจทย์แบบนี้ ตอบแบบนี้
เห็น "วัตถุพยานชีวภาพ/เปียก" → ผึ่งแห้ง + กระดาษ + แยกชิ้น ตัดตัวเลือกที่มีคำว่า "พลาสติก" หรือ "รวมกัน" ทิ้งก่อน ข้อยกเว้นที่ต้องจำ: สารระเหย (เชื้อเพลิงในเหตุเพลิงไหม้) ต้องใช้ภาชนะปิดสนิท ไม่ใช่กระดาษ
วิธีคิด
จับใจความโจทย์: วัตถุพยานชีวภาพ (คราบเลือด) ที่ยังเปียก ต้องรักษา DNA ไม่ให้เสื่อมสภาพ ความชื้นที่ถูกขังในพลาสติกทำให้เชื้อราและแบคทีเรียเติบโต ย่อยสลาย DNA → ต้องผึ่งให้แห้งก่อน แล้วเก็บในบรรจุภัณฑ์กระดาษที่ระบายอากาศได้ ใส่ถุงพลาสติกทันทีผิด เพราะขังความชื้น การซักน้ำทำลายและเจือจางคราบ ทั้งยังเปลี่ยนสภาพวัตถุพยาน การรวมเสื้อผ้าผู้เสียหายกับผู้ต้องสงสัยทำให้เกิดการถ่ายโอนข้าม (cross-contamination) ต้องแยกชิ้นเสมอ
ข้อ 3
สถานที่เกิดเหตุและวัตถุพยาน"ห่วงโซ่การครอบครองวัตถุพยาน" (chain of custody) มีวัตถุประสงค์หลักเพื่ออะไร
- ก. พิสูจน์ว่าวัตถุพยานเป็นชิ้นเดิม ไม่ถูกสับเปลี่ยนหรือแก้ไข ตั้งแต่เก็บจนถึงศาล
- ข. กำหนดลำดับว่าวัตถุพยานชิ้นใดต้องตรวจก่อนหลังในห้องปฏิบัติการ
- ค. จำกัดให้มีเพียงพนักงานสอบสวนคนเดียวเท่านั้นที่สัมผัสวัตถุพยานได้ตลอดการดำเนินคดี
- ง. ระบุว่าวัตถุพยานแต่ละชิ้นเชื่อมโยงผู้ต้องหากับสถานที่เกิดเหตุอย่างไร
ดูเฉลย เทคนิคติวเตอร์ และวิธีคิด
คำตอบ: ก. พิสูจน์ว่าวัตถุพยานเป็นชิ้นเดิม ไม่ถูกสับเปลี่ยนหรือแก้ไข ตั้งแต่เก็บจนถึงศาล
เทคนิคติวเตอร์ — เห็นโจทย์แบบนี้ ตอบแบบนี้
เห็นคำว่า chain of custody / ห่วงโซ่การครอบครอง → คิดถึง "บันทึกทุกมือที่แตะ + ไม่ขาดตอน + ยืนยันว่าเป็นชิ้นเดิม" ตัวเลือกที่พูดถึง "ผลการตรวจ" หรือ "ความผิดของผู้ต้องหา" ไม่ใช่คำตอบ เพราะ chain of custody ดูแลตัววัตถุพยาน ไม่ได้ตีความ
วิธีคิด
จับใจความโจทย์: ถามจุดประสงค์ของ chain of custody chain of custody คือการบันทึกต่อเนื่องว่าใครเก็บ ใครรับ-ส่ง ใครตรวจ เมื่อใด เพื่ออะไร พร้อมลายมือชื่อทุกทอด และใช้ซองปิดผนึกที่เห็นร่องรอยถ้าถูกแกะ (tamper-evident) เพื่อยืนยันความถูกต้องแท้จริง (integrity) ของวัตถุพยาน ลำดับการตรวจในแล็บเป็นเรื่องแผนการตรวจ ไม่ใช่ chain of custody ไม่ได้จำกัดว่าต้องมีคนเดียว มีหลายคนได้ แต่ต้องบันทึกทุกคน การเชื่อมโยงผู้ต้องหากับที่เกิดเหตุเป็นผลการตีความพยาน ไม่ใช่หน้าที่ของ chain of custody
ข้อ 4
สถานที่เกิดเหตุและวัตถุพยานพบเส้นใยผ้าสีแดงจากเสื้อของผู้ต้องสงสัยติดอยู่บนตัวผู้เสียหาย และพบเส้นใยจากเสื้อผู้เสียหายติดอยู่บนตัวผู้ต้องสงสัย ปรากฏการณ์นี้อธิบายด้วยหลักการใด
- ก. หลักความคงที่ของลายนิ้วมือ (fingerprint permanence)
- ข. หลักการซ้อนทับของชั้นดิน (law of superposition)
- ค. หลักความน่าจะเป็นของการสุ่มเข้ากัน (random match probability)
- ง. หลักการแลกเปลี่ยนของโลการ์ด (Locard's exchange principle)
ดูเฉลย เทคนิคติวเตอร์ และวิธีคิด
คำตอบ: ง. หลักการแลกเปลี่ยนของโลการ์ด (Locard's exchange principle)
เทคนิคติวเตอร์ — เห็นโจทย์แบบนี้ ตอบแบบนี้
เห็น "ถ่ายโอน/ติดไปมาระหว่างคนร้าย-ผู้เสียหาย-ที่เกิดเหตุ" → Locard's exchange principle ทันที เห็นคำถามเรื่องร่องรอยขนาดเล็ก (trace evidence) ให้นึกถึงหลักของโลการ์ดเป็นอันดับแรก
วิธีคิด
จับใจความโจทย์: วัตถุถ่ายโอนไปมาระหว่างสองฝ่ายที่สัมผัสกัน หลักของ Edmond Locard: เมื่อวัตถุสองสิ่งสัมผัสกัน ย่อมมีการแลกเปลี่ยนร่องรอยระหว่างกัน (every contact leaves a trace) → เป็นพื้นฐานของการเก็บ trace evidence เช่น เส้นใย เส้นผม ดิน เศษแก้ว ความคงที่ของลายนิ้วมือพูดถึงลายเส้นที่ไม่เปลี่ยนตลอดชีวิต ไม่เกี่ยวกับการถ่ายโอน law of superposition เป็นหลักธรณีวิทยาเรื่องลำดับชั้นหิน random match probability เป็นสถิติที่ใช้ประเมินน้ำหนักพยานหลังตรวจแล้ว ไม่ได้อธิบายการถ่ายโอน
ข้อ 5
ลายนิ้วมือลายนิ้วมือรูปแบบใดพบมากที่สุดในประชากรทั่วไป และโดยทั่วไปมีจุดสันดอน (delta) กี่จุด
- ก. ลายโค้ง (arch) — ไม่มีสันดอน
- ข. ลายก้นหอย (whorl) — สันดอน 1 จุด
- ค. ลายมัดหวาย (loop) — สันดอน 1 จุด
- ง. ลายมัดหวาย (loop) — สันดอนอย่างน้อย 2 จุด
ดูเฉลย เทคนิคติวเตอร์ และวิธีคิด
คำตอบ: ค. ลายมัดหวาย (loop) — สันดอน 1 จุด
เทคนิคติวเตอร์ — เห็นโจทย์แบบนี้ ตอบแบบนี้
เห็นโจทย์ให้ "จำนวนสันดอน (delta)" → แยกชนิดลายได้ทันที: arch = 0 · loop = 1 · whorl ≥ 2 เห็นคำถาม "พบมาก/น้อยที่สุด" → เรียงความถี่ loop > whorl > arch
วิธีคิด
จับใจความโจทย์: ถามสองอย่างพร้อมกัน คือแบบที่พบมากที่สุด และจำนวนสันดอน (delta) ลายมัดหวาย (loop) พบมากที่สุด ประมาณ 60–65% ของลายนิ้วมือ เส้นลายเข้าทางหนึ่งแล้ววกกลับออกทางเดิม มีสันดอน 1 จุด ลายก้นหอย (whorl) พบรองลงมา ประมาณ 30–35% มีสันดอนอย่างน้อย 2 จุด จึงผิดทั้งตัวเลือกที่บอกว่า whorl มี 1 จุด และ loop มี 2 จุด ลายโค้ง (arch) ไม่มีสันดอนจริง แต่พบน้อยที่สุด ประมาณ 5%